blog

Adi Ortaklıklarda Cezai Sorumluluk: Hukuki Çerçeve ve Örnekler​

MAYIS 2021

Adi Ortaklık Tanımı ve Unsurları

Adi ortaklık, Türk Borçlar Kanunu (TBK) 620. maddesi uyarınca düzenlenen, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca ulaşmak için birleştirdiği, tüzel kişiliği bulunmayan bir sözleşmesel birliktir. Adi ortaklık ilişkisinde taraflar arasında güven, sermaye birliği ve karşılıklı sorumluluk esastır.

  • Kişi Unsuru: En az iki kişi gereklidir. Ortaklar birbirlerinin kişisel niteliklerine güven duymalıdır.
  • Sermaye Unsuru: Ortaklar, aksi kararlaştırılmadıkça eşit sermaye koymak zorundadır.
  • Sözleşme Unsuru: Ortaklık ilişkisinin kurulması için yazılı şekil şartı aranmamakta, tarafların rızası yeterli görülmektedir.
  • Müşterek Amaç: Ortakların iktisadi veya kazanç paylaşımı gibi ortak bir amacı gerçekleştirme yükümlülüğü vardır.

Ortaklık Yönetimi ve Temsil

Tüzel kişiliği olmayan adi ortaklıklarda yönetim ve temsil yetkisi, ortaklık sözleşmesi ile düzenlenir. Temsil yetkisi bir veya birden fazla ortağa ya da üçüncü bir kişiye devredilebilir.

  • Doğrudan Temsil: Temsilci, ortaklık adına işlem yapar ve bu işlemler tüm ortakları bağlar.
  • Dolaylı Temsil: İşlemler, yalnızca temsilciyi bağlar.

Adi ortaklıklarda işlenen suçlarda cezai sorumluluk, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 20. maddesi gereği suçun failine, yani suçu işleyen veya iştirak eden kişilere aittir. Tüzel kişilik bulunmadığından, ortaklık adına temsil yetkisi olan kişilerin suça ilişkin eylemleri, ilgili şahıslar tarafından işlenmiş kabul edilir.

  • Fail ve Suça İştirak: Suç, yalnızca eylemin ayrıntılarını bilen ve suça doğrudan katılan kişiler tarafından işlenmiş kabul edilir. Diğer ortaklar yalnızca bu eylemlerden haberdar oldukları takdirde sorumlu tutulabilir.
  • Örnek Durumlar: Yönetici veya temsilcinin bilgi dahilinde olmadan suç işlemesi halinde, diğer ortaklar sorumlu değildir. Örneğin sahte fatura düzenlenmesi gibi durumlarda, suçun faili yalnızca bu eylemi gerçekleştiren kişi olacaktır.

Emsal Yargı Kararları

  • Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararı (1990/312E, 1990/340K): Suçun yalnızca ayrıntılarını bilen ve suça katılan temsilciler cezalandırılmalıdır.
  • Yargıtay 11. Ceza Dairesi (2012/26373E, 2014/8383K): Ortaklık adına işlenen suçlarda, sorumluluk temsil yetkisinin sınırlarına göre değerlendirilmelidir.
  • Yargıtay 12. Ceza Dairesi (2016/3579E, 2018/1926K): Adi ortaklık sözleşmesi kapsamında yetkilendirilen kişiler dışında, diğer ortaklar cezai sorumluluk taşımayabilir.